Máy kéo là bộ phận quyết định thang chạy êm hay ồn, tốn điện hay tiết kiệm và cần bảo trì những gì. Khi đọc báo giá, anh/chị sẽ thấy hai loại: máy kéo thang máy có hộp số và không hộp số. Bài viết giải thích cấu tạo, ưu nhược điểm và cách chọn.
Máy kéo có hộp số
Động cơ điện quay với tốc độ cao, truyền qua hộp giảm tốc (thường là trục vít bánh vít) để giảm tốc độ và tăng mô-men, rồi mới quay puly kéo cáp.
- Ưu điểm: cấu tạo quen thuộc, kỹ thuật viên dễ sửa chữa, chịu tải tốt.
- Hạn chế: kích thước lớn, thường cần phòng máy; ồn và rung hơn; tổn hao năng lượng qua hộp số; phải kiểm tra, thay dầu hộp số định kỳ.
Máy kéo không hộp số
Động cơ đồng bộ nam châm vĩnh cửu (PMSM) quay chậm với mô-men lớn, gắn trực tiếp với puly, không cần hộp giảm tốc. Biến tần điều khiển tốc độ chính xác.
- Ưu điểm: gọn, nhẹ, có thể đặt trong đỉnh giếng (thang không phòng máy); chạy êm, ít rung; hiệu suất cao, tiết kiệm điện hơn; không cần dầu hộp số.
- Hạn chế: phụ thuộc biến tần và encoder; sửa chữa động cơ cần linh kiện đúng hãng.
Bảng so sánh
| Tiêu chí | Có hộp số | Không hộp số |
|---|---|---|
| Truyền động | Động cơ → hộp số → puly | Động cơ → puly trực tiếp |
| Kích thước | Lớn, thường cần phòng máy | Gọn, đặt được trong giếng |
| Độ êm, tiếng ồn | Ồn và rung hơn | Êm hơn |
| Hiệu suất điện | Thấp hơn do tổn hao hộp số | Cao hơn |
| Bảo trì | Kiểm tra, thay dầu hộp số | Không có dầu hộp số; kiểm tra phanh, encoder |
| Thường gặp ở | Thang cũ, một số thang tải hàng | Thang gia đình, thang khách hiện nay |
Nên chọn loại nào?
- Thang gia đình, nhà phố: máy không hộp số, nhất là khi không có chỗ làm phòng máy. Thang gia đình FUJI của Phương Đông dùng động cơ FUJI không hộp số.
- Thang khách, khách sạn, văn phòng: phần lớn dùng máy không hộp số để êm và tiết kiệm điện.
- Thang tải hàng nặng: cả hai loại đều có; chọn theo tải trọng, tần suất và cấu hình kỹ sư đề xuất.
- Thang cũ dùng máy có hộp số đã xuống cấp: có thể cân nhắc thay máy không hộp số khi cải tạo; xem bài dấu hiệu cần cải tạo thang máy.
Dấu hiệu máy kéo cần kiểm tra
- Tiếng gằn, rít hoặc va đập từ phòng máy hay đỉnh giếng.
- Rò rỉ dầu quanh hộp số (máy có hộp số).
- Thang khởi động giật, dừng không êm.
- Máy nóng bất thường, có mùi khét.
Câu hỏi thường gặp
Máy kéo không hộp số có bền không?
Máy kéo không hộp số ít chi tiết cơ khí chuyển động hơn máy có hộp số nên ít hao mòn cơ học. Độ bền thực tế phụ thuộc chất lượng động cơ, phanh, encoder và chế độ bảo trì.
Thang máy có phòng máy có dùng máy không hộp số được không?
Được. Máy không hộp số có thể đặt trong phòng máy hoặc trong đỉnh giếng. Thang không phòng máy thì gần như luôn dùng máy không hộp số.
Có thể thay máy có hộp số bằng máy không hộp số khi cải tạo không?
Thường là được, kèm thay tủ điều khiển biến tần tương thích. Kỹ sư cần khảo sát kết cấu đặt máy, cáp, puly để đưa ra phương án.
Máy kéo nào tiết kiệm điện hơn?
Máy không hộp số thường tiết kiệm điện hơn vì không có tổn hao qua hộp giảm tốc. Xem thêm bài về tiền điện thang máy gia đình để biết các yếu tố khác ảnh hưởng điện năng.
Muốn biết thang của mình nên dùng máy kéo nào? Kỹ sư Phương Đông tư vấn cấu hình máy kéo và tủ điều khiển theo tải trọng, số tầng và vị trí đặt máy.
Có thể anh/chị quan tâm: Thang máy có phòng máy và không phòng máy hoặc Cải tạo, nâng cấp thang máy cũ.