Thang máy có phòng máy và không phòng máy: nên chọn loại nào?

Khi chọn thang cho chung cư, văn phòng, khách sạn hay bệnh viện, chủ đầu tư thường phải quyết định sớm giữa thang máy có phòng máy và không phòng máy, vì lựa chọn này ảnh hưởng tới thiết kế kiến trúc tầng mái, kết cấu đỉnh giếng và chi phí vận hành nhiều năm sau. Bài viết so sánh hai cấu hình theo từng tiêu chí và gợi ý lựa chọn theo loại công trình.

Thang máy có phòng máy là gì?

Thang có phòng máy (MR – machine room) bố trí máy kéo, tủ điều khiển và bộ khống chế vượt tốc trong một phòng máy riêng, thường nằm ngay trên đỉnh giếng thang. Cáp tải đi từ máy kéo xuống cabin và đối trọng qua lỗ sàn phòng máy. Máy kéo có thể là loại có hộp số hoặc không hộp số tùy model.

Ưu điểm lớn nhất là mọi thiết bị chính nằm ở một nơi riêng, kỹ thuật viên tiếp cận dễ dàng, không phải làm việc trong giếng thang. Phòng máy cũng giúp tản nhiệt tốt cho tủ điều khiển và máy kéo công suất lớn.

Thang máy không phòng máy là gì?

Thang không phòng máy (MRL – machine room less) dùng máy kéo không hộp số, nam châm vĩnh cửu, kích thước gọn, gắn trực tiếp trên ray hoặc dầm ở đỉnh giếng thang. Tủ điều khiển thường đặt cạnh khung cửa tầng trên cùng hoặc trong hộp kỹ thuật. Tòa nhà không cần xây phòng máy trên mái.

Cấu hình này phổ biến ở nhà phố, biệt thự và tòa nhà thấp đến trung tầng nhờ tiết kiệm diện tích, giảm chiều cao công trình phần mái và vận hành êm.

So sánh thang máy có phòng máy và không phòng máy

Không có cấu hình nào tốt hơn tuyệt đối. Điểm mấu chốt là công trình bao nhiêu tầng, cần tốc độ và tải trọng bao nhiêu, mái có còn chỗ hay không, và đơn vị bảo trì có quen với cấu hình đó không.

Nên chọn loại nào theo từng công trình?

Đối với từng dòng, anh/chị có thể xem thêm: thang máy tải khách, thang máy chung cư và thang máy bệnh viện.

Checklist trước khi chốt cấu hình

1. Số tầng và hành trình: tổng chiều cao từ tầng thấp nhất đến tầng cao nhất.
2. Lưu lượng người: số người dùng giờ cao điểm, quyết định tốc độ và số lượng thang.
3. Tải trọng: chở người, giường bệnh, hàng hóa hay xe đẩy.
4. Kiến trúc mái: còn chỗ làm phòng máy hay phải giữ mái gọn.
5. Chiều cao tầng trên cùng (OH) và chiều sâu hố pit thực tế.
6. Kế hoạch bảo trì: đơn vị bảo trì, kho vật tư, thời gian phản hồi sự cố.

Sai lầm thường gặp

• Chọn không phòng máy chỉ vì “hiện đại” cho tòa nhà cao tầng, lưu lượng lớn, khiến thang làm việc quá tải.
• Bỏ phòng máy nhưng không tính OH, đến khi lắp mới thiếu chiều cao đỉnh giếng.
• Không bố trí lối tiếp cận tủ điều khiển ở tầng trên cùng cho thang không phòng máy.
• Chốt cấu hình sau khi thiết kế kết cấu, dẫn tới phải sửa dầm đỉnh giếng hoặc sàn phòng máy.

Câu hỏi thường gặp

Thang máy không phòng máy có an toàn không?

Có. Thang không phòng máy có đầy đủ thiết bị an toàn như thang có phòng máy: phanh cơ học, bộ khống chế vượt tốc, giảm chấn, khóa cửa và cứu hộ khi mất điện. Thang phải được kiểm định an toàn trước khi đưa vào sử dụng và bảo trì định kỳ như mọi thang khác.

Thang máy không phòng máy có tiết kiệm điện hơn không?

Thường là có, vì máy kéo không hộp số nam châm vĩnh cửu có hiệu suất cao hơn máy có hộp số. Mức tiết kiệm thực tế phụ thuộc tần suất chạy, tải trọng và hệ điều khiển.

Tòa nhà cao tầng có dùng thang không phòng máy được không?

Có thể, tùy hãng và model, nhưng với tòa nhà nhiều tầng, tốc độ cao và lưu lượng lớn, thang có phòng máy thường được ưu tiên vì dải công suất rộng và bảo trì thuận tiện. Nên để kỹ sư tính toán lưu lượng trước khi chọn.

Có thể chuyển thang có phòng máy cũ sang không phòng máy không?

Khi cải tạo thang cũ, có thể thay máy kéo, tủ điều khiển và cấu hình lại, nhưng việc chuyển hẳn sang không phòng máy phụ thuộc kết cấu đỉnh giếng và OH. Cần khảo sát hiện trạng để đánh giá.