Thang máy là thiết bị chạy hàng trăm lượt mỗi ngày, nên các dấu hiệu bất thường thường xuất hiện từ từ trước khi thành sự cố. Nhận biết sớm lỗi thang máy thường gặp giúp gia đình và ban quản lý tòa nhà biết lúc nào cần ngừng sử dụng, lúc nào cần gọi kỹ thuật, và tránh tự xử lý những việc nguy hiểm.
Nguyên tắc an toàn: không tự mở cửa tầng bằng chìa khóa tam giác, không cạy cửa cabin, không vào hố pit hay nóc cabin, không mở tủ điều khiển. Các thao tác này chỉ dành cho kỹ thuật viên được đào tạo.
8 lỗi thang máy thường gặp và cách xử lý an toàn
1. Thang dừng lệch tầng
Dấu hiệu: sàn cabin cao hoặc thấp hơn sàn tầng khi dừng, dễ vấp ngã. Nguyên nhân có thể: cảm biến dừng tầng lệch, phanh mòn, cáp giãn, tham số biến tần cần hiệu chỉnh. Nên làm: nhắc người dùng chú ý bước chân, báo đơn vị bảo trì kiểm tra sớm; nếu lệch nhiều thì ngừng sử dụng.
2. Thang rung, lắc hoặc kêu lạ khi chạy
Dấu hiệu: tiếng rít, tiếng cạch, cabin lắc ngang. Nguyên nhân có thể: ray dẫn hướng thiếu dầu hoặc lệch, guốc dẫn hướng mòn, vòng bi máy kéo, puly có vấn đề. Nên làm: ghi lại thời điểm và vị trí tầng có tiếng lạ, báo kỹ thuật kiểm tra.
3. Cửa đóng mở liên tục hoặc không đóng
Dấu hiệu: cửa mở ra đóng vào nhiều lần, hoặc không chịu đóng. Nguyên nhân có thể: vật cản ở ray cửa, bụi bám cảm biến an toàn cửa (photocell), cửa tầng lệch, công tắc khóa cửa lỗi. Nên làm: kiểm tra bằng mắt xem có rác, sỏi ở ray cửa; không dùng tay hay chân chặn cửa; nếu vẫn lỗi thì gọi kỹ thuật.
4. Thang không chạy, bấm nút không phản hồi
Dấu hiệu: đèn tầng không sáng, nút bấm không nhận. Nguyên nhân có thể: mất nguồn, aptomat ngắt, công tắc an toàn hoặc mạch an toàn bị hở, lỗi tủ điều khiển. Nên làm: kiểm tra điện trong nhà có bình thường không; không tự bật lại aptomat thang nhiều lần; báo kỹ thuật.
5. Báo quá tải khi chưa đủ người
Dấu hiệu: chuông quá tải kêu, cửa không đóng dù ít người. Nguyên nhân có thể: cảm biến tải cần hiệu chỉnh hoặc hỏng. Nên làm: giảm tải thử; nếu vẫn báo, ngừng chở hàng nặng và gọi kỹ thuật hiệu chỉnh.
6. Thang chạy giật, tăng giảm tốc không êm
Dấu hiệu: cabin giật mạnh khi khởi động hoặc dừng. Nguyên nhân có thể: tham số biến tần, phanh, encoder hoặc cáp. Nên làm: báo kỹ thuật sớm vì đây là dấu hiệu liên quan cơ cấu truyền động.
7. Có mùi khét, nóng bất thường
Dấu hiệu: mùi khét trong cabin, phòng máy hoặc gần tủ điện. Nguyên nhân có thể: quá nhiệt máy kéo, chập điện, phanh bó. Nên làm: ngừng sử dụng ngay, đưa người ra khỏi cabin khi thang đã dừng đúng tầng và mở cửa, gọi kỹ thuật; nếu có khói, ngắt điện tổng của thang và gọi cứu hỏa.
8. Kẹt trong cabin khi mất điện
Dấu hiệu: mất điện đột ngột, cabin dừng giữa tầng. Thang có bộ cứu hộ khi mất điện (ARD) sẽ tự đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa. Nếu vẫn bị kẹt: giữ bình tĩnh, bấm chuông hoặc nút gọi khẩn cấp, gọi số hotline dán trong cabin; cabin có thông gió nên không thiếu không khí; không cố cạy cửa hay trèo ra ngoài.
Bảng tóm tắt: khi nào ngừng sử dụng thang ngay?
| Hiện tượng | Mức độ | Hành động |
|---|---|---|
| Mùi khét, khói, tia lửa | Khẩn cấp | Ngừng sử dụng, ngắt điện, gọi kỹ thuật và cứu hỏa nếu cần |
| Cabin chạy khi cửa còn mở | Khẩn cấp | Ngừng sử dụng, gọi kỹ thuật ngay |
| Dừng lệch tầng nhiều, rơi hẫng | Cao | Ngừng sử dụng, gọi kỹ thuật |
| Rung lắc, kêu lạ tăng dần | Trung bình | Hạn chế sử dụng, đặt lịch kiểm tra |
| Cửa đóng mở chập chờn | Trung bình | Kiểm tra vật cản, báo bảo trì |
Phòng ngừa bằng bảo trì định kỳ
Phần lớn lỗi trên có thể phát hiện từ sớm nếu thang được bảo trì định kỳ: vệ sinh và bôi trơn ray, kiểm tra cáp, phanh, cửa, cảm biến, tủ điều khiển, thử bộ cứu hộ. Ngoài ra, thang phải được kiểm định an toàn định kỳ theo quy định. Lập sổ theo dõi các lần bảo trì, sửa chữa giúp kỹ thuật viên chẩn đoán nhanh hơn khi có sự cố.
Với thang đã sử dụng lâu năm, lỗi lặp lại nhiều lần thường là dấu hiệu nên tính đến cải tạo, thay tủ điều khiển hoặc máy kéo thay vì sửa chữa từng lần.
Câu hỏi thường gặp
Bị kẹt trong thang máy phải làm gì?
Giữ bình tĩnh, bấm chuông hoặc nút gọi khẩn cấp trong cabin, gọi số hotline được dán trong thang. Không cạy cửa, không trèo qua nóc cabin. Chờ kỹ thuật viên hoặc người được đào tạo cứu hộ đưa ra ngoài.
Thang máy kêu khi chạy có nguy hiểm không?
Tiếng kêu là dấu hiệu có bộ phận cần kiểm tra như ray, guốc dẫn hướng, vòng bi hoặc puly. Chưa chắc nguy hiểm ngay, nhưng nên báo kỹ thuật kiểm tra sớm để tránh hư hỏng lan rộng.
Thang máy dừng lệch tầng có sửa được không?
Phần lớn trường hợp sửa được bằng cách hiệu chỉnh cảm biến dừng tầng, phanh hoặc tham số biến tần. Nếu nguyên nhân do cáp giãn hay phanh mòn, cần thay thế linh kiện.
Bao lâu nên bảo trì thang máy một lần?
Thang máy cần bảo trì định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất và hợp đồng bảo trì; thang gia đình thường được kiểm tra theo chu kỳ vài tháng một lần, thang tòa nhà tần suất dày hơn. Đơn vị bảo trì sẽ đề xuất chu kỳ phù hợp với mức độ sử dụng.
Thang máy đang có dấu hiệu bất thường? Đội kỹ thuật Phương Đông trực 24/7, phản hồi trong vòng 2 giờ.
Có thể anh/chị quan tâm: Sửa chữa thang máy nhanh, chính xác hoặc Bảo trì thang máy định kỳ.